Publicatiedatum: 11 december 2025
Als je Lynch-syndroom of Familiaire Adenomateuze Polyposis (FAP) hebt, denk je waarschijnlijk vaker na over je darmen en het risico op darmkanker. Steeds meer onderzoekers kijken naar het microbioom in je darmen: het verborgen ecosysteem dat mogelijk een rol speelt bij darmkanker. Wat weten we al? En wat nog niet? Arts-onderzoekers Elsa van Liere en Rose Leijdesdorff vertelden er meer over in de lezing ‘Microbioom bij erfelijke aanleg darmkanker’ tijdens onze landelijke contactdag.
Wat is het microbioom?
Je microbioom bestaat uit bacteriën, virussen en schimmels. Het microbioom zit op heel veel plekken in je lichaam, maar met name in je darmen. Samen wegen ze ongeveer een halve kilo en zijn uniek voor iedere persoon, net als een vingerafdruk.
Deze kleine helpers doen verrassend veel werk:
- Ze verteren je voedsel
- Ze maken vitamines aan
- Ze versterken de darmwand
- Ze ondersteunen je afweer
- Ze praten zelfs met je hersenen via de hersendarm-as
Veel factoren beïnvloeden hoe jouw microbioom eruit ziet: geslacht, voeding, beweging, huisdieren en zelfs waar en met wie je woont. De omgeving speelt daarbij een grotere rol dan je genetische aanleg.
Hoe meer verschillende soorten beestjes, hoe gezonder het microbioom. Onderzoek heeft aangetoond dat bij verschillende ziekten het microbioom uit balans is. Niet alleen bij darmziekten, maar ook bijvoorbeeld bij diabetes, astma, de ziekte van Parkinson en alzheimer. De grote vraag blijft: veroorzaakt het microbioom de ziekte, of verandert het microbioom juist door de ziekte?
Wat weten we over het microbioom bij Lynch?
Er is nog weinig onderzoek gedaan naar het microbioom bij mensen met het Lynch-syndroom.
In een studie met 200 mensen met Lynch en ruim 1.200 mensen zonder Lynch (het Lifelines-cohort) viel op:
- Tussen mensen met en zonder Lynch was het microbioom erg anders qua samenstelling en functie. Maar, de bacteriën die vaak gelinkt worden aan darmkanker kwamen niet vaker voor bij Lynch.
- Bij kleine poliepen lijkt het microbioom normaal, pas bij grotere poliepen verandert het.
- Het type genafwijking (MLH1, MSH2, MSH6) had geen invloed op het microbioom.
Wat weten we over het microbioom bij FAP?
Bij FAP laten kleine studies bij muizen en mensen zien dat een bepaalde soort E. coli bacterie vaker voorkomt, die ook wordt gevonden bij niet-erfelijke darmkanker Of die bacterie poliepen veroorzaakt, of juist verschijnt omdat er poliepen zijn, weten onderzoekers nog niet.
Daarnaast verschilt de ernst van poliepvorming, soms zelfs bij mensen met dezelfde genetische mutatie. Het microbioom zou daar aan kunnen bijdragen, maar dat is nog niet aangetoond.
Waarom is dit onderzoek zo lastig?
Het lijkt simpel: ontlasting verzamelen en klaar. Maar zo werkt microbioomonderzoek niet.
- Bacteriën werken samen, waardoor losse bacteriën weinig zeggen.
- Ontlasting laat maar een deel van het verhaal zien. De darmwand geeft vaak andere informatie. En mogelijk zitten bacteriën die betrokken zijn bij het ontstaan van darmkanker juist vast aan het darmvlies.
- Je hebt veel deelnemers nodig en langdurige opvolging, en het liefst ook op meerdere momenten om veranderingen te kunnen meten.
- Resultaten zijn moeilijk te herhalen, omdat technieken en analyses snel veranderen. En omdat veel (omgevings)factoren invloed hebben op het microbioom.
Kortom: de relatie tussen microbioom en kanker is veel ingewikkelder dan het aanwijzen van één veroorzaker. Daarom verzamelen onderzoekers in Amsterdam UMC niet alleen ontlasting, maar ook vragenlijsten over leefstijl en nemen ze ook bloed en stukjes weefsel uit de darmwand en poliepen af. Zo krijgen ze een veel completer beeld. Uiteindelijk kan dit helpen bij opsporing, preventie en behandeling.
Wat kun je zelf doen?
Er zijn op dit moment geen specifieke microbioomadviezen voor mensen met Lynch of FAP. Wat je in het algemeen wel kunt doen: leef gezond.
- Eet veel vezels, deze zitten in volkoren producten, groenten, peulvruchten, noten en zaden.
- Eet gevarieerd
- Beweeg regelmatig
- Rook niet
- Gebruik niet onnodig antibiotica
Voor commerciële microbioomtests geldt dat de werking hiervan niet is bewezen. Deze richten zich vooral op losse bacteriën. Onderzoekers kijken juist naar het geheel aan bacteriën, en ook naar de functie die bacteriën uitvoeren. Daarom raden we deze tests ook af. Ze zeggen namelijk niets en de resultaten en adviezen die hieruit volgen zijn niet wetenschappelijk onderbouwd.
Hoe zit het bij een stoma, darmspoelen of het verwijderen van een deel van de darm?
Hier is nog weinig goed onderzoek naar gedaan. Wat wel bekend is:
- Het microbioom in je dunne en dikke darm is anders. Bij een stoma wordt het microbioom blootgesteld aan meer zuurstof en hierdoor verandert het microbioom waarschijnlijk.
- Het maakt uit welk deel van de dikke darm is weggehaald: de linker- en rechterkant hebben een andere samenstelling qua microbioom.
- Het darmspoelen voor een coloscopie verandert het microbioom tijdelijk, maar er zijn geen aanwijzingen dat dit op lange termijn veel effect heeft.
Luistertip: Podcast Buikbelang
Kijk de lezing terug op onze YouTube-kanaal: Lezing Microbioom bij Lynch en FAP
Bron: Contactblad Lynch Polyposis december 2025