Publicatiedatum: 10 september 2026
Immuuntherapie speelt een steeds grotere rol bij de behandeling van bepaalde vormen van kanker. Vooral voor mensen met Lynch en een MSI-tumor biedt deze behandeling nieuwe mogelijkheden.
Marnix Geukes Foppen is internist-oncoloog in het Antoni van Leeuwenhoek (AVL). Hij vertelt over immuuntherapie, de NICHE-studie en wat deze ontwikkelingen betekenen voor mensen met Lynch. Ook legt hij uit wat er op dit moment bekend is over immuuntherapie bij polyposis.
Wat is immuuntherapie?
Immuuntherapie helpt het afweersysteem om kankercellen beter te herkennen en aan te vallen.
Volgens Marnix vragen steeds meer patiënten of zij voor deze behandeling in aanmerking komen. Veel mensen hopen dat zij immuuntherapie kunnen krijgen in plaats van chemotherapie.
Immuuntherapie wordt gemiddeld als minder zwaar ervaren dan chemotherapie en geeft meestal andere bijwerkingen. Of iemand de behandeling aankan, hangt volgens Marnix vooral af van hoe fit iemand is. Leeftijd alleen zegt niet zoveel.
Immuuntherapie werkt niet bij iedere darmtumor even goed
Bij darmkanker werkt immuuntherapie vooral goed bij MSI-tumoren en zogenoemde dMMR-tumoren. Bij deze tumoren werkt het systeem dat fouten in het DNA moet herstellen niet goed. Daardoor ontstaan veel kleine veranderingen in het DNA. Dit noemen we MSI.
Bij MSS-tumoren werkt dit herstelmechanisme wel. Immuuntherapie werkt bij deze tumoren veel minder goed. Het is daarom belangrijk om te weten welk type tumor iemand heeft.
Wat onderzoekt de NICHE-studie?
In het Antoni van Leeuwenhoek wordt met de NICHE-studie onderzocht wat immuuntherapie kan betekenen voor mensen met darmkanker die niet is uitgezaaid.
De onderzoekers kijken onder andere:
- of de tumor reageert op immuuntherapie;
- of de behandeling de kans verkleint dat de ziekte terugkomt of uitzaait;
- welke kenmerken in bloed en tumorweefsel kunnen voorspellen of de behandeling aanslaat.
Patiënten met MSI-darmkanker krijgen binnen deze studie vóór hun operatie drie kuren immuuntherapie. Daarbij worden twee verschillende medicijnen gebruikt die het afweersysteem activeren. Daarna volgt nog een operatie. Dat is op dit moment nog de standaardbehandeling.
Zeer goede resultaten
De resultaten van de NICHE-studie zijn veelbelovend. Bij 98 procent van de patiënten reageerde de tumor op de behandeling. Na de operatie werd onderzocht hoeveel levende kankercellen nog in de tumor aanwezig waren. Bij 68 procent van de patiënten werden helemaal geen levende tumorcellen meer gevonden. Ook had na drie jaar niemand de ziekte teruggekregen. Marnix noemt dit uitzonderlijke resultaten.
“Het was mooi om te zien dat bij 68 procent van de patiënten helemaal geen levende tumorcellen meer aanwezig waren. Ik hoop dat we in de toekomst mensen met deze vorm van darmkanker kunnen genezen zonder operatie.”
Hoe verloopt de behandeling?
De immuuntherapie wordt via een infuus gegeven op de dagbehandeling. De patiënt krijgt een klein naaldje in de arm. Via het infuus wordt de medicatie toegediend. Daarna kan de patiënt weer naar huis.
Vier weken later volgt een tweede infuus. Daarna komt nog een derde behandeling. Voor iedere behandeling vinden bloedcontroles en afspraken op de polikliniek plaats.
Welke bijwerkingen kan immuuntherapie geven?
Veel mensen merken volgens Marnix weinig van de behandeling. Sommige patiënten zijn na het infuus wat vermoeider of rillerig. Bijwerkingen kunnen ook pas in de weken na de behandeling ontstaan. Immuuntherapie activeert namelijk het afweersysteem. Daardoor kunnen ontstekingsreacties ontstaan.
Controles blijven daarom belangrijk. Artsen kijken bijvoorbeeld naar de bloedwaarden van de lever, nieren en schildklier.
Waarom wordt immuuntherapie vóór de operatie gegeven?
Volgens Marnix werkt immuuntherapie beter vóór een operatie dan erna. Zolang de tumor nog in het lichaam zit, heeft het afweersysteem meer kenmerken van de kankercellen waaraan het de tumor kan herkennen. Daardoor heeft het afweersysteem meer mogelijkheden om de kanker aan te vallen.
De tumor kan door de behandeling bovendien kleiner worden. Dat kan de operatie soms makkelijker maken.
Kan immuuntherapie preventief worden gegeven?
Op dit moment lijkt het niet zinvol om immuuntherapie preventief te geven. De behandeling werkt juist doordat er kankercellen aanwezig zijn waarop het afweersysteem kan reageren. Zonder deze signalen heeft het afweersysteem waarschijnlijk minder aanknopingspunten.
Daarnaast kan immuuntherapie bijwerkingen geven. Daarom wil je mensen niet behandelen als dat niet nodig is.
Wat is belangrijk voor mensen met Lynch?
Voor iedereen met het Lynch-syndroom is het belangrijk om te weten dat een tumor op MSI moet worden getest. Zo’n test kan belangrijke informatie geven over de mogelijkheden voor behandeling, waaronder immuuntherapie. Marnix benadrukt daarom dat mensen met Lynch hier zelf ook alert op mogen zijn. Is er een tumor gevonden? Vraag dan aan je arts of deze op MSI is getest. Blijkt het om een MSI-tumor te gaan? Bespreek dan of immuuntherapie een mogelijkheid is.
Je kunt ook vragen of er in Nederland onderzoeken lopen waaraan je kunt deelnemen.
Kan immuuntherapie ook werken bij Polyposis?
Bij Polyposis wordt immuuntherapie op dit moment nog niet ingezet. Er is nog onvoldoende onderzoek gedaan naar het gebruik van immuuntherapie bij Polyposis. Daardoor is nog niet duidelijk welk effect de behandeling heeft op de poliepen die bij Polyposis ontstaan. Meer onderzoek is nodig om daar duidelijkheid over te krijgen.
Bron: Stichting Lynch Polyposis contactblad, juni 2026 (jaargang 12)